pendik escort ataşehir escort
Restbet Restbet üye ol Restbet giriş Restbet kayıt Restbet canlı bahis Restbet yeni adresi
Permalink:   بازگشت به فهرست مطالب این شماره
ضد روح ادبیات کهن-۲
امیرحسین هاشمی
«... وگر دست محبت سوی کس یازی، به اکراه آورد دست از بغل بیرون، که سرما سخت سوزان است»
می‌گویند واج‌آرایی با صامت s تداعی‌کننده‌ی سرما و همین‌طور سکوت است؛ و در این شعر اخوان ثالث، با این روش به فضاسازی کمک زیادی شده.

«سفیدتر از ابرا تو روز، پوستت سرد مثِ سرمای روس» [گوش کنید]
در قسمت دوم این بخش به‌تنهایی پنج بار از s استفاده شده؛ و البته مثل زمستان اخوان ثالث می‌شود از عبارت‌های قبلی هم بخش‌هایی را به عنوان شاهد به این حرف چسباند. وقتی قرار است از چیزی تعریف شود و همه به‌به و چه‌چه بگویند، z هم می‌تواند کنار s تداعی‌کننده‌ی چنین فضایی باشد (مثل کلمه‌ی سوزان)، ولی در مورد اثری که برچسب زدبازی روی آن خورده، احتمالاً زدن چنین حرف‌هایی (البته برای ذهن‌های محافظه‌کار) فقط خنده‌دار است.
در مورد فضاسازی به کمک واج‌آرایی، مثال از ادبیات کهن فارسی زیاد است و نمونه از آثار زدبازی هم زیاد. ولی چون این‌جا فقط نوعی حالت معرفی دارد، فکر کنم همین یک مثال بس باشد.

«در راه تو حافظ چو قلم کرد ز سر پای/ چون نامه چرا یک دمش از لطف نخوانی؟»
یکی از انواع ایهام، استخدام نام دارد. معنیش هم این است که در کلام، کلمه یا عبارتی را بیاوریم که با بعضی از عناصر یک معنی بدهد و با بعضی عناصر یک معنی دیگر. مثلاً در این بیت حافظ، «نخوانی» با «حافظ» معنی دعوت‌کردن می‌دهد و با «نامه» معنی خواندن.

در آثار زدبازی مثال از ایهام استخدام زیاد است و اکثر آن‌ها را هم علیرضا جزایری (که از آهنگسازهای گروه هم هست) به کار می‌برد، مثلاً:
«دنیا دنبالمون ما دزد دریایی، ولی دپ نیستیم ما عین جانی...»؛ کلمه‌ی «دپ» در کنار «دزد دریایی» (فیلم دزدان دریایی کارائیب) و «جانی»، به عنوان نام خانوادگی جانی دپ به کار رفته و کنار «ما» معنای افسرده می‌دهد.
«نمی‌زنه این‌جا کسی نصف من کوک، پس به‌م گوش بدید مثل ون‌گوگ»؛ که در آن «گوش‌دادن» در مورد مخاطب به معنی توجه‌کردن است و در مورد ون‌گوگ به همان ماجرای معروف اشاره دارد.

زدبازی از زبان و عناصر فرهنگی امروز استفاده می‌کند. اگر حافظ حق داشته از شراب خانگی ترس محتسب خورده شعر بگوید، زدبازی هم حق دارد از وید و کوکائین و ودکا بخواند (البته این حق را حافظ به زدبازی نداده). قرار نیست ما امروز از زلف آشفته و نرگس مست بگوییم؛ و به نظرم درک این موضوع چندان سخت نیست.
نظرات (۱۸)