Permalink:    
درباره پرونده
طراح و برنامه‌نویس: امیر فکرآزاد [ای‌میل]
طراح لوگو: رضا عابدینی [سایت] [ای‌میل]

نویسندگان:
Permalink:   بازگشت به فهرست مطالب این شماره
ریخت‌شناسی آنچه در زیر پنهان است
مصطفی اوصانلوی
به نام خدا

پس از گذشت مدت طولانی از غیبت اینجانب وظیفه‌ی خودم می‌دانم که با بازگشت به پرونده دین خویش را به همه ادا کنم؛ ان‌شاءال... مورد قبول حضرت حق باری‌تعالی قرار بگیرد. به امید وی.

آنچه از ظواهر امر برمی‌آید اینست که دو نوع سنگ توالت اساسی در جهان وجود دارد که هرکدام تاریخچه و پیشینه‌ی خاص خویش را دارند. یکی همان توالت فرنگی‌ست که از دیر باز در منزل‌های ایرانی به عنوان آپشن تجملی و گاهی به عنوان سکوی حمام از آن استفاده شده و دیگری توالت فرنگی‌ست که عرب‌ها وارد ایران کرده‌اند و این را می‌توان از نام آن در خارج از مرزهای کشور عزیزمان که آن را عربی می‌نامند فهمید. نکته‌ای که در اینجا قابل گوشزد است، اینست که ایرانیان باستان توالت نداشته‌اند و اصولا عمل تخلیه را نوعی عمل قبیح و کار زشت و گناه کبیره می‌دانسته‌اند. برآمدگی شکم در بانوان عصر ساسانی که در کاسه‌بشقاب‌های این دوره به وفور دیده می‌شود نوعی نشان پاکی بوده که معلول نگه‌داشتن طولانی مدت دستشویی است. البته شایان ذکر است که پس از حمله‌ی اسکندر و اقامت طولانی مدت سلوکیان، این عادت خوب که در علم روانشناسی امروزه و مدرن از آیتم‌های مهم سلامت روانی فرد به حساب می‌آید، وارد فرهنگ ایرانیان شد. پس از دوره‌ی ساسانی و با حمله‌ی اعراب بادیه‌نشین، عادت تخلیه در میان ایرانیان رواج چشمگیری یافت.



پس از این مقدمه‌ی کوتاه در مورد ایران، درباره‌ی تاریخ دستشویی‌های فرنگی باید گفت که این‌ها در دو نوع در منازل و کاخ‌های غربی‌ها موجود بودند. یکی نوع ثابت آن بود که معمولاً از سنگی یکپارچه تشکیل می‌شد که انتهای سوراخ وسط آن به آبگیر، خندق، رودخانه یا همچو جایی می‌رسید. برای مصون نگه‌داشتن ماتحت یوزرهای چنین جایی از سرما و رطوبت که در ممالک غربی زیاد است، روی آن را با کاه می‌پوشاندند؛ که همین کاه برای پاک کردن خود نیز استفاده، سپس به داخل سولاخ ریخته می‌شد. نوع دیگر آن، که بیشتر پس از رواج بورژوازیسم در اروپا مد شد، شامل یک ظرف صندلی مانند با پوششی از مخمل بود که گوشه‌ی اتاق نگهداری می‌شد و پس از پر شدن، در خیابان و یا رودخانه‌ی نزدیک پنجره تخلیه می‌گشت. کاریکاتوریست‌های این دوره از این واقعه‌ی نفرت‌انگیز طرح‌هایی برای خنداندن مردم آن زمان کشیده‌اند.

اما دستشویی عربی معمولاً از چاله‌ای تشکیل شده بود که نزدیک چادر و یا در اتاق خاصی در منازل آن دوره کنده می‌شد؛ و عامل آن با چمبک‌زدن روی آن کارش را انجام می‌داد؛ اعم از شماره‌ی یک و یا دو. خاک و کلوخ (خاک گوله‌شده) برای پاک کردن بدن مورد استفاده بود. با پر شدن چاله، چاله‌ی دیگری کنده می‌شد و خاک خشک بیابان با جذب رطوبت فضولات جلوی گسترش عفونت را می‌گرفت. با پیشرفت انسان این چاله کم‌کم به چیزی شیک تبدیل شد که اطرافش را با سنگ‌های زینتی و صیقل‌خورده (برای لیز بودن) (غالباً سبز و یا زرد) یا کاشی‌های رنگی می‌پوشاندند. و آری، این تا مدت‌ها ادمه داشت، یعنی حتی تا دوران شاهنشاهی پهلوی. تنها تغییر قابل ذکر گسترش آبریزگاه‌های سنگی به منازل مردم عادی و استفاده از آب و آفتابه برای شستشو بود. زیرا اقلیم مرطوب‌تر ایران اجازه‌ی این کار را می‌داد. در همین دوران بود که کم‌کم با کشف صنعت سرامیک و تقلید از دستشویی‌های فرنگی، کاسه توالت ایرانی-عربی به بازار آمد و جای خویش را در دل همه‌ی هموطنان باز کرد. از مزایای توالت ایرانی می‌توان به دسترسی آسان و فشار وارده بر دستگاه گوارشی و دفعی برای اخراج فضولات در حالت چمبک اشاره کرد. که این چمبک خود باعث فشار بر زانو و آرتروز مفصلی می‌شود که در دستشویی فرنگی این ایراد وجود ندارد. در ضمن استفراغ در دستشویی فرنگی بسیار آسان‌تر و پاک‌تر است. مهم‌ترین مشکل این کاسه توالت دسترسی است. این که چه کسی پس از فتنه‌های اخیر شبیه این‌هاست با خوانندگان محترم.

با تشکر
نظرات (۳)